Grand Budapest Hotel. Żubrówka, absurd i konsjerż z klasą.
Polecono mi Grand Budapest Hotel jako absurdalny film, który może mi się spodobać. Żubrówka, Gustave H. i zmieniające się proporcje obrazu zostały ze mną po seansie. Lektor na Disney+ też, choć z innego powodu.
„Grand Budapest Hotel” obejrzałem z polecenia. Usłyszałem, że skoro lubię głupkowaty humor i absurdalne sytuacje, film Wesa Andersona powinien mi się spodobać.
Nie trzeba było mnie długo przekonywać. W moim przypadku informacja, że coś jest wyjątkowo głupie, potrafi być całkiem skuteczną reklamą. Oczywiście pod warunkiem, że ta głupota jest zamierzona.
I faktycznie, polecenie było trafione. Film mi się podobał. Nie będę udawał, że po seansie odkryłem nowy wymiar kinematografii i teraz powinienem publicznie wygłosić manifest artystyczny. Po prostu dobrze się bawiłem.
Było dziwnie, momentami niedorzecznie, a do tego całość nakręcono w sposób, który sam w sobie potrafił mnie rozbawić.
Co zapamiętałem najbardziej? Żubrówkę.
Tak, właśnie Żubrówkę.
Żubrówka? Brzmi podejrzanie znajomo.
Akcja filmu rozgrywa się między innymi w fikcyjnym europejskim kraju o nazwie Zubrowka. I tutaj od razu miałem skojarzenie z naszą Żubrówką. Tą od wódki, oczywiście.
W sumie nic wielkiego. Ot, nazwa wymyślonego państwa, która dla polskiego widza może brzmieć wyjątkowo znajomo. Mnie jednak rozbawiła i chyba dlatego tak dobrze ją zapamiętałem.
Nie wiem, jak wyglądałaby polityka zagraniczna Zubrowki, ale podejrzewam, że otwarcie jej ambasady w Polsce wymagałoby najpierw wyjaśnienia, dlaczego na szyldzie nie podano pojemności w mililitrach.
Sama Zubrowka też pasuje do charakteru filmu. To fikcyjny kraj inspirowany Europą Środkową i Wschodnią. Wszystko jest trochę znajome, ale jednocześnie odpowiednio przerysowane. Architektura, stroje, miejsca i całe otoczenie wyglądają tak, jakby ktoś pozbierał różne elementy dawnej Europy, wymieszał je i stworzył z nich własny świat.
Nie szukałem w tym głębszej symboliki. Bardziej podobało mi się, że ten świat od początku pozwala na rzeczy, które w normalnej rzeczywistości wyglądałyby co najmniej dziwnie.
No i ta Żubrówka. Nie wiem, czy twórcy przewidzieli, że zwykła nazwa państwa będzie dla mnie jedną z najbardziej zapamiętanych rzeczy z całego filmu.
Gustave H. Nawet w więzieniu można zachować klasę.
Najbardziej zapadł mi w pamięć Gustave H., konsjerż tytułowego hotelu. To postać, która właściwie przez cały czas stara się zachowywać elegancko i z odpowiednimi manierami, niezależnie od tego, co akurat dzieje się wokół.
A dzieje się sporo.
Najbardziej rozbawiło mnie jego zachowanie w więzieniu. Człowiek trafia za kratki, a mimo to nadal próbuje być uprzejmy i zachowywać klasę. Jakby zmiana otoczenia z luksusowego hotelu na więzienną celę była zaledwie drobną niedogodnością, którą należy przyjąć z godnością i ewentualnie zgłosić kierownictwu.
Mam wrażenie, że gdyby kazano mu oddać rzeczy osobiste, najpierw zapytałby, czy otrzyma pokwitowanie na odpowiednio eleganckim papierze.
I właśnie takie sytuacje lubię.
Nie trzeba tutaj wymyślnego dowcipu ani specjalnie przygotowanej puenty. Wystarczy zestawić eleganckiego konsjerża z miejscem, w którym trudno spodziewać się hotelowej etykiety. Gustave jest tak konsekwentny w swoim zachowaniu, że samo obserwowanie go staje się zabawne.
Co ciekawe, ta jego uprzejmość nie oznacza przecież, że jest człowiekiem bez wad. Daleko mu do ideału. Po prostu ma swój sposób bycia i trzyma się go nawet wtedy, kiedy okoliczności są kompletnie absurdalne.
Można człowiekowi odebrać wolność, ale jak widać, zdecydowanie trudniej odebrać mu przyzwyczajenie do dobrych manier.
Momentami miałem wrażenie, że oglądam przyspieszoną animację.
Humor to jedno, ale spodobał mi się również sposób nakręcenia filmu.
Niektóre sceny wyglądają tak, jakby ktoś je przyspieszył. Ruchy postaci, przejścia między ujęciami czy sposób pokazywania niektórych wydarzeń momentami przypominały mi animację. Taką trochę kreskówkową, w której nikt specjalnie nie przejmuje się tym, że wszystko powinno wyglądać realistycznie.
Czasami miałem wrażenie, że bohaterowie poruszają się według jakiegoś odgórnego zarządzenia, które nakazuje załatwiać wszystkie sprawy dwa razy szybciej. Bez możliwości odwołania.
I bardzo dobrze.
Przy tak absurdalnej historii zwyczajne, spokojne prowadzenie kamery mogłoby nie dać tego samego efektu. Tutaj nawet sam sposób przedstawiania wydarzeń pasuje do humoru.
Nie zamierzam analizować każdej techniki filmowej, bo zwyczajnie nie mam do tego podstaw. Jako widz zauważyłem jednak, że niektóre sekwencje wyglądają zupełnie inaczej niż w większości filmów, które oglądam.
Nie miałem też poczucia, że ktoś na siłę próbuje pokazać mi, jak bardzo jest artystyczny. To po prostu działało.
Raz 4:3, innym razem szeroki ekran. Świetna zabawa formatem obrazu.
Jest jeszcze jedna rzecz, na którą zwróciłem uwagę podczas oglądania. Film zmienia proporcje obrazu.
W jednej części oglądamy obraz niemal kwadratowy, przypominający stare 4:3. Później robi się znacznie szerzej. Na pierwszy rzut oka wygląda to trochę tak, jakby film przełączał się między 4:3 a 16:9.
W rzeczywistości wykorzystano trzy formaty: 1,37:1, 1,85:1 oraz 2,40:1.
Co ciekawe, nie jest to przypadkowy eksperyment. Proporcje zmieniają się zależnie od okresu, w którym rozgrywa się historia. Operator Robert Yeoman opowiadał o tym rozwiązaniu w materiale Cooke Optics.
Bardzo mi się ten pomysł spodobał.
Przyzwyczaiłem się, że film ma określone proporcje i właściwie tyle. Czasami pojawiają się czarne pasy na górze i dole ekranu, czasami obraz wypełnia telewizor, ale przez większość seansu format pozostaje taki sam.
Tutaj ktoś postanowił wykorzystać proporcje obrazu jako część opowiadanej historii.
Co więcej, jest to jeden z niewielu przypadków, kiedy zmiana formatu nie wygląda jak awaria telewizora albo kolejna niespodzianka przygotowana przez aplikację streamingową.
Zmiana przyciąga uwagę, ale nie przeszkadza. Pasuje do stylistyki filmu i pomaga odróżnić poszczególne okresy historii.
Nie muszę znać teorii operatorskiej, żeby docenić taki pomysł.
Disney+, czyli lektor cicho, a muzyka zdecydowanie za głośno.
Żeby jednak nie było samych pochwał, podczas seansu jedna rzecz mocno mnie irytowała.
Oglądałem „Grand Budapest Hotel” na Disney+ z polskim lektorem. Problem polegał na tym, że głos lektora był znacznie cichszy od muzyki.
Żeby normalnie słyszeć dialogi, musiałem podgłośnić telewizor. Wszystko było w porządku do momentu, kiedy zaczynała grać muzyka. Wtedy robiło się zdecydowanie za głośno.
W efekcie pilot do telewizora dostał podczas seansu więcej pracy niż niejeden pracownik tytułowego hotelu.
Dialogi? Głośniej.
Muzyka? Ciszej.
Znowu dialogi? Głośniej.
W pewnym momencie zacząłem się zastanawiać, czy nie powinienem umieścić pilota na osobnej poduszce, żeby zapewnić mu odpowiednie warunki pracy.
Nie wiem, czy winna była konkretna ścieżka dźwiękowa, miks audio, ustawienia mojego telewizora czy coś jeszcze innego. Nie sprawdzałem filmu na różnych urządzeniach ani nie porównywałem dostępnych wersji dźwięku.
Opisuję wyłącznie to, jak wyglądało oglądanie u mnie.
Sam film przez to nie stał się gorszy, ale komfort seansu już tak. Szczególnie że przy takim humorze chciałbym normalnie słyszeć dialogi, a nie co chwilę negocjować z telewizorem warunki dalszej współpracy.
Czy Grand Budapest Hotel mi się podobał?
Tak, i to całkiem mocno.
Lubię absurdalny humor, a tutaj było go sporo. Do tego Gustave H., który nawet w więzieniu nie potrafi zrezygnować z dobrych manier, sceny przypominające przyspieszoną animację i zabawa proporcjami obrazu.
No i oczywiście Żubrówka.
Mam wrażenie, że to jeden z tych filmów, przy których trzeba po prostu zaakceptować konwencję. Jeśli ktoś oczekuje realistycznego zachowania postaci i historii opowiedzianej zupełnie na serio, może się tutaj trochę pogubić. Mnie takie przerysowanie odpowiada.
Podobnie było z trzecim sezonem „1670”, o którym już wcześniej pisałem. To oczywiście zupełnie inne produkcje, ale łączy je coś, co zwyczajnie lubię: absurdalne sytuacje i humor, którego nie trzeba traktować śmiertelnie poważnie.
Nie będę przekonywał, że „Grand Budapest Hotel” to film, który każdy musi zobaczyć. Nie mam też zamiaru rozkładać go na czynniki pierwsze i doszukiwać się znaczenia każdego kadru. Od tego pewnie są ludzie, którzy potrafią przez czterdzieści minut analizować ustawienie krzesła w scenie trwającej dwanaście sekund.
Ja chciałem obejrzeć coś zabawnego i absurdalnego. Dostałem dokładnie to, na co liczyłem, a przy okazji kilka ciekawych pomysłów na opowiadanie historii obrazem.
Szkoda tylko, że podczas seansu musiałem momentami walczyć z głośnością telewizora.
Bo zdecydowanie wolałem śledzić przygody Gustave’a niż pilnować pilota. Konsjerż przynajmniej wiedział, jak zachować się z klasą. Mój telewizor najwyraźniej nie przeszedł jeszcze odpowiedniego szkolenia.